بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

 آنچه را از کتاب (آسمانى) به تو وحى شده تلاوت کن، و نماز را برپا دار، که نماز (انسان را) از زشتيها و گناه بازمى‏دارد، و ياد خدا بزرگتر است؛ و خداوند مى‏داند شما چه کارهايى انجام مى‏دهيد!

ذکرخدا ارتباط معنوي عبد سالک با ربّ مالک است و اين انسان است که نبايد خود را وقف زندگي مادي کند و مقصد را درخود و دنياي خود محدود سازد، بلکه بايد خود را براي سفر پرفراز و نشيب ابدّيت آماده و مهيّا کند. درمجموع ذکر خداوند آثار و ثمرات اعجاب آور و باشکوهي دارد که هريک از آنها در سازندگي روحي و اخلاقي انسان تأثير به سزايي دارد يکي از زيباترين جلوه هاي ارتباط عاشقانه با خدا اعمال و  مناجاتیست که در نماز خوانده می شود .   ذکر در لغت به معنی حفظ معنای یک شی یا حاضر کردن آن معنی می‌باشد و علاوه بر آن حفظ معنای یک چیزی یا به خاطر فراموشی است یعنی اینکه ما یک چیزی را بیاد می‌آوریم به خاطر آنکه  فراموشش کرده بودیم و با بیاد آوردن دوباره آن از فراموشی آن مطلب رهایی جسته ایم و یا به خاطر ادامه حفظ و یاد آن است . پس ذکر به هر دو معنی در مورد مومنین این است که مومنین پیوسته یاد خدا را هم در زبانشان تکرار می‌کنند و زبانشان به ذکر خداست و هم قلبشان جایگاهی  برای حضور و یاد همیشگی باریتعالی ست   . چنانکه در آیه 205 سوره اعراف نیز به این مطلب اشاره شده که « یاد کن پروردگارت را در درون خود از روی زاری و ترس و نه با گفتاری آشکار». از مطالب بالا چنین نتیجه گیری می‌شود که ما دو نوع ذکر داریم یک ذکر لفظی و زبانی مانند گفتن الله اکبر، گفتن سبحان الله، لااله الا الله گفتن و دیگری ذکر قلبی، و این یادآوری دو گانه به آن  معناست که آدمی با تمام وجودش باید به یاد خدا باشد چه در ظاهر و چه در باطن، در همه اعمال و رفتار و سکناتش ، و اوست که رضای خدا را مدنظر داشته و او را ناظر بر اعمال خویش می بیند  و به همین خاطر از انجام اعمالی که می‌داند مورد رضایت خداوند نیست، دوری می جوید .

این ذکر ، ذکر اصلی و مقصود نهایست  و  ذکر زبانی و لفظی مقدمه ای برای این یادآوری اکبر است چنانکه قران می فرماید  یکی از فایده‌های یاد خدا بودن این است که خداوند نیز به یاد ما خواهد بود . در یاد خدا بودن همانا توجه خاص و ویژه خداوند به بندگان حقیر خود نیز منظور نظر می‌باشد در آیه 152 سوره بقره آمده: « مرا یاد کنید، تا شما را یاد کنم». نماز در واقع یکی از مصادیق کامل ذکر زبانی خدا ست که همچنین ابزاریست که ما را هر چه بیشتر تشویق به ذکر قلبی می کند  و  علاوه بر ذکر زبانی بودنش، مصداق اطاعت از حضرت حق نیز می‌باشد. چنانچه پس از مبعوث شدن موسی به پیامبری در سوره طه آیه 14 خداوند می‌فرماید ، که نماز را تنها برای یاد من به پا دار. چون نتیجه ذکر خدا ،  یاد نمودن ما  از طرف پروردگار جهانیان است .

ابزار همیشه باید با هدفی که برای آن بکار گرفته می شود متناسب باشد  وقتی  نماز قرار است که ما را  به ذکر و یاد خدا مشغول سازد  باید اذکار  و طریقه  آن هم متناسب با وظیفه محوله به آن  تنظیم گردد اولین اصلی  که باید در این زمینه به آن توجه کنیم   فهم و درک آن عبارتیست  که نمازگزار در هنگام نماز  به زبان می آورد    در بخش اول آیه 43 سوره نساء خداوند می فرماید  که  در هنگام  بیهوشی ناشی از  مستی تا آن وقتی که هوش بر ذهن  برنگردد نباید نماز خواند . 

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى‏ حَتَّى‏ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ ......(43/الِنساء)

اي افراد باايمان، وقتي مست هستيد نماز نخوانيد تا وقتي كه بفهميد چه ميگوئيد.  

اگر ما عرب زبان و یا به زبان عربی آشنایی داشته باشیم مطمئنا خواندن نماز به همان شکل سابق  خوب و پسندیده است منتها اگراینگونه  نباشد و ما هم مانند بسیاری از مسلمانان دیگر  به  این زبان  مسلط نباشیم و  نماز را تنها  طوطی وار از دیگران آموخته  و روزانه  به خیال ثواب ولی  بدون درک مفاهیم آن تنها جملاتی عربی  را مرور کرده باشیم دقیقا کار ماهم مثل همان مست بیهوش شده می باشد که نمی داند چه می گوید و چه می کند . در سورة ماعون نیز  خداوند مي فرمايد: «واي برنمازگزاراني که از نمازشان غافل اند.» معلوم مي شود اگر کسي نماز بخواند، هرچند که ذکر خدا برزبانش جاري است ولي غافل باشد و نداند چه مي گويد ، کارش زار است. ما اگر جملات حفظ شده را بدون درک معنای آن بخوانیم در واقع هیچ کاری نکرده ایم جز تلف کردن وقتمان و مسلم است که این گونه نماز نمی تواند مشوق و محرکی برای ذکر و یاد بیشتر خدا در طول شبانه روز باشد . ما برای فرار از این سردرگمی دو راه داریم یا اینکه حداقل در مورد اذکار  نمازهایمان  به ترجمه دقیق  عربی آن توجه کنیم  و مفهوم آن جملات عربی  را مانند زبان مادری خود فرا  بگیریم  آنگاه مشکل چندانی پیش نمی آید که ما هم  به همان زبان عربی و قرانی نماز خود را بخوانیم ولی اگر این حاصل نگردید و مشکل ما با فهم زبان عربی هنوز پابرجا بود باید حتما در طریقه آن  تجدید نظر کنیم و آن را به نحوی   بخوانیم که به خوبی  درک کنیم که با   خدای خود  چه ذکری را در میان می گذاریم  و این تنها با خواندن نماز به همان زبان مادری میسر و مقدور است.

مسئله دوم  در مورد اخلاص قرائت نماز است . همانطوری که گفتیم هدف از نماز گزاردن  ذکر و یادآوری خداوند است  در هنگام نماز انسان باید زنجیر و سیمی به دور خود بکشد تا غیر خدا داخل آن نگردد ؛ یعنی فکرش را از غیر خدا منصرف نماید  و توجهش به غیر خدا مشغول نشود، و این حصار احتیاج به  وسیله ای  دارد که مهمترین آن خود اذکار و اوراد  نماز می باشند . آن چیزی که  در نماز می خوانیم اگر یاد ما را متوجه غیر  خدا  سازد مطمئنا آنگاه وسیله هدف را پشتیبانی نکرده است  در حقیقت وسیله که نماز است اینگونه خود دارای اشکال می گردد  و نا خالصی   را در درون خود جای می دهد و  مطمئنا این نحو   نماز  خواندن نمی تواند  ما را خالصانه  متوجه ذکر و یاد پروردگارمان سازد  .

ما در زندگی روز مره گاهی  یاد خدا را فراموش می کنیم و به  امور دنیوی خود مشغول می گردیم  هدف نماز هم متوجه ساختن  ذهن ما از آن فراموشی ها  و انداختن در مسیریست که تنها خدا در آن یاد و ستایش می شود .  در واقع   ذکر  مولا  ما را از غفلتها ، گمراهیها و معاصی  دور می سازد نماز هم  برای ثبات و محکم کردن این ارتباط معنوی بر ما  واجب  گردیده است  . ولی متاسفانه مذهبیون و اصحاب فرقه ها  بلایی بر سر نماز آورده اند  که   هویت ،  ماهیت و هدف آن تغییر شکل داده شده   و به صورتی  در آمده  که  بیشتر ما را  به سوی  موهومات و مادیات رهنمون   می سازد   . از گذاشتن مهر برای مقدس سازی مردگان تا ریا و مردم فریبی و ذکر  و حمد مخلوقات خدا و  همچنین نمازهایی را که به نیت و جهت رضای غیر خدا خوانده می شود . یکی از همین بدعتها آوردن اسم غیر خدا در نماز است ما در نماز های خود  به اشخاصی اشاره می کنیم که می شناسیم و قبلا آنها  را به ما معرفی کرده اند  این کار مساوی به نفوذ دادن  ناخالصی و نام " من دون الله "  در فریضه ایست که واجب و ضروریست که در آن تنها و فقط  ذکر و یاد  و حمد و ستایش  خدا گفته  شود این در صورتیست  که پیامبران خود اذکار نمازهایشان را تنها برای خدا و خاطرش  خالص و مخلص نموده بودند . 

قل إن صلاتي ونسكي ومحياي ومماتي لله رب العلمين(162/الاَنعام)

بگو نماز من، عبادات من، زندگي من و مرگ من براي خداست كه سرور همه انسانها ميباشد.

إنني أنا الله لا إله إلا أنا فاعبدني وأقم الصلوة لذكري(14/طه)

من خدا هستم. معبودي غير از من وجود ندارد. پس مرا بندگي كن و نماز را فقط براي بخاطر داشتن من بر پا دار.

  دوستان و مومنان عزیز  . ما  باید به اذکار و اوراد و روح و حقيقت نماز ی را که  می خوانیم معرفت عقلي و قلبي داشته باشیم و از  مهمترین عوامل   عدم تاثير گذاري و قبولی نماز آن  است که ما ندانیم که به پرودگار بی همتایمان  چه می گوئیم و دوم آنکه   شریکی را  در اذکار و یادآوریهای  آن برای رب و ارباب مان  بتراشیم  .

 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

در متن زیر به روشی که شخصا جهت ادای فریضه نماز خوب  و قرانی می دانم  اشاره می کنم  و   مرور آن را هم جهت  درک بهتر مقاله فوق  سفارش می کنم   .

وضو :

شستن صورت و دستها تا مرفق( فرقي نمي كند ؛ از پايين به بالا يا از بالا به پايين)

مسح كردن تمام  سر

شستن پاها تا كعبين 

اذان:

تكبير

شهادت به يگانگي خداوند

تكبير

شهادت به يگانگي خداوند

[6:79] اني وجهت وجهي للذي فطر السموت والارض حنيفا وما انا من المشركين

نماز:

 مطابق با نمازی که معمول است ( خواندن سورهای الفاتحه  و اخلاص  همراه با رکوع و سجود معمول )   با اذكار قرآني و تسبيحات اربعه گاهي هم به صورت فارسي

بدون سلام(مرسوم)

بدون تشهد(مرسوم)

بدون صلوات

بدون ذكر هيچ نامي بجز نام خداوند سبحان

تشهد وسلام:

[57:3] هو الاول والاءخر والظهر والباطن وهو بكل شيء عليم

[59:22] هو الله الذي لا اله الا هو علم الغيب والشهدة هو الرحمن الرحيم

[59:23] هو الله الذي لا اله الا هو الملك القدوس السلم المؤمن المهيمن العزيز الجبار المتكبر سبحن الله عما يشركون

[59:24] هو الله الخلق البارئ المصور له الاسماء الحسنى يسبح له ما في السموت والارض وهو العزيز الحكيم

دعاي آخر:

شكرا لله رب العالمين

[26:78] الذي خلقني فهو يهدين

[26:79] والذي هو يطعمني ويسقين

[26:80] واذا مرضت فهو يشفين

[26:81] والذي يميتني ثم يحيين

[26:82] والذي اطمع ان يغفر لي خطيءتي يوم الدين

[26:83] رب هب لي حكما والحقني بالصلحين

[26:84] واجعل لي لسان صدق في الاءخرين

[26:85] واجعلني من ورثة جنة النعيم

[26:86] واغفر لابيياغافر الذنب

[26:87] ولا تخزني يوم يبعثون

[26:88] يوم لا ينفع مال ولا بنون

[26:89] الا من اتى الله بقلب سليم

 معمولاً بين نماز ظهر و عصر 4-3 ساعت فاصله خوب است و همچنین مقداری از شب گذشته زمان مناسبی برای به جای آوردن نماز عشاء می باشد .